Maak het niet persoonlijk! #5

Er is altijd 1 zekerheid in groepen: je gaat getriggerd worden door een ander zijn gedrag. Iemand kan iets doen waardoor je haakt in een rol, een oude pijn waardoor je in je gedrag bij de ander ook een tegenrol oproept. 

Gedrag triggert gedrag

Hoe iemand kijkt, spreekt, spreektijd, woorden die gebruikt worden. En daar reageer je op. Bijvoorbeeld, jij stelt je onzeker op, dan zal de ander jou wat gaan vertellen vanuit een alwetende (kritische?) positie. Of iemand fronst zijn wenkbrauwen als jij iets zegt, en jij schiet in de verdediging. Het een roept het ander op.

Teams wijzen onbewust rollen toe

Maar er speelt nog een ander proces: groepen wijzen onbewust rollen toe aan personen. Dit is ook een onbewust proces.  Laten we dit keer de patiënt/ het slachtoffer nemen. Die ene altijd zielige collega. Er is altijd wat. Vaak hebben ze het ook niet makkelijk. Maar elke keer weer steekt het de kop op. Het is altijd dezelfde. Hoe kan dat?

Er is altijd een patiënt!

En gek genoeg: Er altijd een patiënt. Iemand die wij als groepen onbewust iemand toewijzen die dat is. Deze persoon is net even anders dan de rest. En gatsie, het is niet leuk om net even anders te zijn en die persoon voelt zich dan ook écht niet lekker, gaat klagen en op een andere manier aandacht vragen.

Meestal zie je dat andere leden gaan helpen, en het andere deel gaat zuchten. Gaan we weer. En dus wordt er geholpen, gezwegen of met de ogen naar elkaar bevestiging van “grrrr” gezocht. Iedereen voelt een bepaalde mate van boosheid of frustratie, dit moet ergens naartoe. Na het overleg kan je dus ook weer geroddel verwachten.

Stereotype rollen zijn normaal

Een patiënt toewijzen is een normaal symptoom in teams; het is echter een vastlopende spiraal: Met dit gedrag versterkt deze persoon wederom de positie van “anders” zijn en zal niet beter in de groep komen te liggen. Dus…. de volgende samenkomst zal hij of zij weer de patiënt zijn. 

Soms pakken mensen deze rol sneller op dan anderen: er spelen dan zaken uit het verleden mee, het script. Of deze persoon heeft het vaker meegemaakt te worden buitengesloten door de groep. Soms worden deze mensen de organisatie uitgewerkt of stappen ze zelf op. Het is echter een normaal groepsdynamisch proces:

Het is per definitie degene die het meest afwijkt van de norm van de groep. 

Meer stereotype rollen

Zo zijn er meer rollen: het zwarte schaap, de verzorgers, de grappenmakers, dwarsliggers, azijnpissers, de doorzetter: typische rollen die in elk team voorkomen. Maar ook meer onschuldige rollen wijzen we toe. Meestal is dezelfde persoon een tijdsbewaker, of procesbewaker. De feestganger en degene die altijd als laatste het licht van het kantoor uitdoet. Die ene die zo handig is met Social Media, die ene die meestal de klusjes tussendoor even oppakt. Zodra iemand vaker iets doet, hoe sneller het een gewoonte van de groep is, hoe sneller diegene onbewust die rol krijgt toebedeeld.

IEDEREEN heeft wat te doen!

Alle leden van het team hebben te leren in hun gedrag of het zinvol bijdraagt aan de ontwikkeling van de groep. Iedereen heeft om te gaan met zijn onbewust neigingen en overlevingsrollen, dealen met zaken uit het verleden. Iedereen is verantwoordelijk om iedereen binnen boord te houden. Het gaat om de bewustwording dat er kennelijk een norm is waartoe je je hebt te gedragen. Dan is er beweging nodig van iedereen.

Dus stuur nou niet alleen De patiënt naar individuele coaching. Of diegene ontslaan. Want dan is iemand anders het grootste verschil en zal die langzamerhand de gedragingen vertonen van de rol patiënt/ slachtoffer.

Energie gaat niet naar de taak!

Deze onbewuste dynamiek zuigt de beschikbare energie weg. Je wil dit doorbreken want je team verlamt nog meer, je ontwikkeling valt al meer stil en de dynamiek wordt alleen maar erger. Het drijft je verder van eigenaarschap pakken door je teamleden, wat je nog verder drijft van beslissingen nemen en het uiteindelijk behalen van doelstellingen en resultaten. Op de lange termijn zijn er grote gevolgen.

Alle leden van het team hebben te leren verschillen te integreren. Verschil is er immers altijd! Over het leren van verschillen integreren gaat de volgende blog.