Samenwerking binnen een team is cruciaal voor succes. Soms merk je echter dat er iets schort: de communicatie hapert, afspraken worden niet nagekomen en er ontstaan frustraties. In zulke gevallen kan het nuttig zijn om samen naar de samenwerking te kijken en te reflecteren op de manier waarop jullie met elkaar omgaan. Hoe kun je met elkaar de samenwerking verbeteren?
Een leuke en doeltreffende oefening om dit te doen, is de zwevende stok. Deze oefening brengt patronen in de samenwerking naar voren en biedt teams de mogelijkheid om op een luchtige manier inzicht te krijgen in hun dynamiek. In deze podcastaflevering vertel ik er meer over.
Werkvorm: de zwevende stok
De zwevende stok is een simpele maar effectieve werkvorm waarbij je team inzicht krijgt in de samenwerking. Het doel van de oefening is dat twee rijen deelnemers een lange, lichte, geïmproviseerde stok (zoals opgerolde papiertjes of pvc-buizen) op hun wijsvingers leggen en deze samen naar de grond moeten brengen. Het lijkt makkelijk, maar er gebeurt altijd iets onverwachts: de stok gaat omhoog in plaats van omlaag. Dit leidt tot hilariteit, maar vooral tot belangrijke inzichten over de teamdynamiek.
De regels zijn simpel:
- Twee rijen staan naast elkaar, met de ellebogen in een hoek van 90 graden, de handpalmen omhoog en alleen de wijsvingers die uitsteken.
- Een stok wordt op de wijsvingers van de deelnemers gelegd; ze pakken de stok dus niet beet.
- Het doel is om de stok gezamenlijk op de grond te leggen, zonder dat iemand zijn of haar vinger van de stok los komt.
Vanaf het moment dat de stok op de vingers wordt gelegd, gaat het meestal mis. De stok, die licht en gevoelig voor elke kleine beweging is, lijkt te zweven in plaats van naar de grond te zakken.
Wat er in de praktijk gebeurt, is dat deelnemers door hun drang om de stok te controleren, kleine bewegingen maken die het geheel verstoren. De stok stijgt, en het kost het team veel inspanning om deze weer onder controle te krijgen.
Het kan tien of zelfs twintig minuten duren voordat het jouw team lukt om de stok volgens de oefening op de grond te krijgen. In een groter team kun je twee groepen maken die tegen elkaar strijden.
De zwevende stok: patronen komen naar voren
De zwevende stok is de ultieme test om te zien hoe jullie met elkaar omgaan. Je kunt heel snel patronen ontdekken in communicatie en samenwerking. Deze oefening is vaak een spiegel van wat er normaal gebeurt op de werkvloer. Je ziet wie direct de leiding neemt, wie afwacht, wie gefrustreerd raakt en wie snel opgeeft. Er wordt veel gelachen, maar er komen ook serieuze vragen naar boven over de teamdynamiek.
- Leiderschap en initiatief: Wie neemt automatisch de leiding? Wie blijft stil op de achtergrond?
- Frustratie en opgeven: Wie raakt snel geïrriteerd als het niet lukt? En wie geeft de schuld aan anderen?
- Vertrouwen en verantwoordelijkheid: Wie houdt vol, en wie trekt zich terug als het moeilijk wordt?
Het mooie aan de oefening is dat de patronen in enkele minuten duidelijk worden. De stok lijkt eenvoudig naar de grond te brengen, maar de oefening vraagt juist veel samenwerking en duidelijke afspraken. Dit zorgt ervoor dat teams echt moeten nadenken over hun communicatiestijl en rolverdeling.
Reflecteren op de samenwerking
Na de oefening is het belangrijk om de tijd te nemen voor een nabespreking. Stel vragen als:
- Wat gebeurde er tijdens de oefening?
- Wat deed dit met jullie? Hoe pakten jullie het aan?
- Wat was niet handig, en wat had beter gekund?
- Herkennen jullie deze patronen ook op de werkvloer?
Dit soort reflectieve vragen helpt het team om de zwevende stok te vertalen naar de dagelijkse praktijk. Vaak komen er verrassende inzichten naar boven: patronen die eerder niet zichtbaar waren, komen door de luchtige en speelse setting van de oefening ineens duidelijk naar voren.
Het kan interessant zijn om te zien hoe het team de volgende keer – na bijvoorbeeld een paar maanden – omgaat met dezelfde opdracht. Is de samenwerking verbeterd? Of lopen ze tegen dezelfde obstakels aan? Door regelmatig stil te staan bij de manier waarop er wordt samengewerkt, krijgt het team de kans om te groeien en patronen te doorbreken.
Ik ben Mieke van der Kroon en ik help leiders om het plezier terug te vinden in het leidinggeven, door teams vanuit de juiste flow te laten werken. Neem gerust een kijkje op mijn website om te zien wat ik voor jou en jouw team kan betekenen.
Ik ben erg benieuwd wat je van deze podcastaflevering over de zwevende stok vond. Heb je hem al uitgevoerd met jouw team? Laat vooral iets van je horen via mieke@miekevanderkroon.nl, Instagram of LinkedIn.