In veel teams is klagen een veelvoorkomend fenomeen. Hoewel het soms oplucht om frustraties te delen, kan een klaagcultuur de dynamiek van een team sterk beïnvloeden en de productiviteit verstoren. In deze podcastaflevering heb ik het over de effecten van een klaagcultuur binnen teams en waarom leiders deze uitdaging het beste systemisch kunnen aanpakken.
De invloed van een klaagcultuur binnen teams
Klagen is een natuurlijke menselijke reactie. Sterker nog, we zijn er gek op. Het kan een manier zijn om frustraties te ventileren en steun te zoeken bij anderen. In een team kan dit echter een valkuil worden zodra het gemopper de overhand krijgt.
Bij een klaagcultuur binnen teams wijzen teamleden naar elkaar als er wat misgaat, wordt er geklaagd over de leidinggevende achter zijn/haar rug om of wordt er gemopperd over externe factoren. In sommige gevallen kan een team volledig verzwolgen raken in een gevoel van hulpeloosheid. Ze geloven dat ze niet (meer) in staat zijn om hun werk goed uit te voeren.
Deze reactieve houding leidt tot een energielek en verhindert taakgerichte en volwassen teamontwikkeling. Het team komt niet in beweging, houdt zich niet aan afspraken en is meer bezig met elkaar overeind houden dan met de daadwerkelijke taken. Hoewel het ook fijn kan zijn om steun te vinden in elkaars geklaag, houdt het vooral de focus weg van de eigen verantwoordelijkheid en keuzevrijheid.
Binnen een klaagcultuur hangt een negatieve sfeer waarin teamleden zich met elkaar verbinden aan de hand van onvrede en gemopper. De samenwerking en productiviteit gaan daar niet op vooruit. De beschikbare energie wordt niet omgezet in productief werk, wat kan leiden tot inefficiëntie, ziekteverzuim, een afname in werkkwaliteit. Bovendien kan het leiden tot problemen met het aantrekken van nieuwe medewerkers. Zij krijgen immers vroeg of laat ook hoogte van de negatieve werksfeer binnen jouw team.
Een klaagcultuur is niet van het individu
Als leidinggevende ben je wellicht geneigd om te denken dat de klaagcultuur vooral gecreëerd wordt door bepaalde individuen. Het 1-op-1 aanspreken van teamleden zal echter niet effectief zijn, omdat het klagen dan gewoon achter je rug om doorgaat.
Bovendien zit de klaagcultuur inmiddels al zo diepgeworteld in de groepsdynamiek, dat nieuwe teamleden hier binnen drie tot zes weken al in worden meegenomen. Het probleem ligt niet bij bepaalde individuen, maar bij het team als geheel.
Hoewel sommige teamleden uiteraard meer klagen en sfeerbepalend zijn dan anderen, zal de cultuur voortbestaan als het niet met het gehele systeem wordt aangepakt. Dit is echter een van de lastigste dynamieken om aan te pakken in de vroege fases van teamontwikkeling, en vraagt veel stevigheid en geduld van een leider.
Klaagcultuur doorbreken: een systeem aanpak
Als leider is het belangrijk om de klaagcultuur te herkennen, bespreekbaar te maken en aan te pakken – indien gewenst. Niks doen is ook een keuze; in dat geval accepteer je dat de klaagcultuur in stand blijft gehouden. En moet je er dus ook niet meer over klagen. 😉
Voor de aanpak is het belangrijk om een systeembril op te zetten en terug te gaan naar de focus: waarom bestaat jullie team? Wat is het hoofddoel?
Ga daarbij eens na waar het klagen over gaat. Dat je naar het geklaag luistert, houdt niet in dat de klagers daadwerkelijk gelijk hebben, maar welke wijsheid zit in het gemopper? Welke geluiden worden niet gehoord? Het team ervaart blijkbaar een gevoel van onmacht en slachtofferschap. Het blijven kijken naar iets buiten zichzelf zorgt dat het geheel niet in beweging komt.
Er is geen quick fix; het vraagt om een langdurige en doordachte aanpak. Pas als je het probleem als groep aanpakt, kun je een patroon doorbreken en positieve veranderingen inslijten. Dit is geen gemakkelijke taak, maar met geduld en een duidelijke focus op het teamdoel kun je positieve veranderingen aanbrengen en een effectievere samenwerking creëren.
Heb je hier hulp bij nodig, of wil je gewoon even sparren? Neem gerust contact met me op, ik hoor jouw verhaal graag aan!
Een transformatie van jouw team
Wil jij als leidinggevende het (nieuwe) fundament van jouw team neerzetten en patronen doorbreken? Binnen een traject van zes tot negen maanden kan je een behoorlijke transformatie met je team bereiken.
Mijn werk is gedaan als jullie het vanaf dan zelf aankunnen. Is het vanaf dat moment een en al happiness? Nee, maar vanaf dan zijn jullie in staat om elkaar met een reflecterend vermogen scherp te houden.
Voor wie een korter traject zoekt, richt ik me op de eerste communicatiepatronen en helderheid over verantwoordelijkheden. Dit omvat tevens een klein stukje groepsdynamiek met basisregels. In het lange traject gaan we ook nog dieper in op onderlinge frustraties, het integreren van (menings)verschillen en het leren omgaan met conflicten.
Ik ben Mieke van der Kroon en ik help leiders om het plezier terug te vinden in het leidinggeven, door teams vanuit de juiste flow te laten werken. Neem gerust een kijkje op mijn website om te zien wat ik voor jou en jouw team kan betekenen.
Ik ben erg benieuwd wat je van deze podcastaflevering over een klaagcultuur binnen teams vond. Zin om nog even over dit onderwerp te sparren? Laat vooral iets van je horen via mieke@miekevanderkroon.nl, Instagram of LinkedIn.