Als leidinggevende werk je hard om je team op koers te houden, iedereen betrokken te laten zijn en de resultaten omhoog te krijgen. Toch zijn er valkuilen in leiderschap op de teamontwikkeling die eerder energie wegnemen dan toevoegen aan het team. In deze podcastaflevering vertel ik welke drie valkuilen dit zijn en wat de beste aanpak is voor een duurzame teamtransformatie en verhoogd werkplezier.
De drie valkuilen van leiderschap
Of je nu net je eerste functie als leidinggevende hebt behaald of al jaren in het vak zit, de kans is groot dat jij je wel eens schuldig maakt aan de onderstaande punten.
1. Het team zien als een groep individuen
De grootste valkuil is om een team te beschouwen als een verzameling individuen met ieder hun eigen competenties en talenten. Vaak ligt de focus op de kwaliteiten en prestaties van ieder afzonderlijk teamlid. De dynamiek tussen teamleden – of het nu gaat om betrokkenheid of conflicten – wordt dan over het hoofd gezien, terwijl die juist bepalend is voor de sfeer en resultaten.
Bij teamontwikkeling is het cruciaal om een stap terug te doen en naar het team als systeem te kijken. Wanneer een team als geheel gezien wordt, wordt gedrag niet persoonlijk gemaakt, maar wordt het resultaat van de interacties in de groep zichtbaar. Vaak investeren leiders tijd in het vergroten van individuele vaardigheden, maar de grootste winst zit juist in teamvaardigheden. Hoe spreken we elkaar aan, hoe werken we met verschillen, en hoe houden we de energie in de groep gericht op gezamenlijke doelen? Dit is geen snelle winst, maar wél een duurzame, die zorgt voor een sterk fundament in het team.
2. Teamleden persoonlijk aanspreken in plaats van het team als geheel
Veel leidinggevenden spreken teamleden individueel aan wanneer ze bepaald gedrag willen veranderen of resultaten willen verbeteren. Hoewel dit soms nodig is, moet de nadruk liggen op de interactie tussen de teamleden en het veilige klimaat binnen het team.
In veel sectoren zoals de zorg en het onderwijs ligt de nadruk van oudsher op individueel functioneren, maar juist de context waarin teamleden zich bevinden, beïnvloedt gedrag enorm. Teams functioneren het best in een open, veilige sfeer waarin iedereen zich vrij voelt om zijn of haar mening te delen.
In plaats van alleen op het individu in te gaan, helpt het om te zorgen voor een veilige context waar mensen fouten durven toegeven, waarin verschillen bespreekbaar zijn, en waar teamleden boven persoonlijke belangen uitstijgen om een gemeenschappelijk doel te bereiken. Door het team als geheel verantwoordelijk te houden voor de sfeer en prestaties, ontwikkel je de collectieve kracht die een team op de lange termijn succesvol maakt.
3. Daders en slachtoffers toewijzen
In een team waarin frustraties niet worden uitgesproken, kan gemakkelijk een zondebok ontstaan. Een team heeft van nature de neiging om irritaties of ongenoegen bij één persoon neer te leggen, zodat zijzelf niet in actie hoeven te komen. Ze blijven dan weg van zelfreflectie en oppakken van het eigen aandeel. Een ander aanwijzen maakt dat de spanning even lijkt te verdwijnen, maar op de lange termijn helpt het niet. Wanneer het ‘probleem’ vertrekt, ontstaat er al snel een nieuwe zondebok, omdat de onderliggende dynamiek niet verandert.
Het werkt veel effectiever om vanuit compassie te kijken naar de bron van spanningen; gedragsreacties zijn onderdeel van het teamproces. Door als leider deze patronen te herkennen, breng je mildheid en ruimte in het team, en voorkom je dat teamleden zaken persoonlijk maken. Hierdoor verhoog je niet alleen de productiviteit, maar ook het werkgeluk. De spanning daalt en het team – inclusief jijzelf – krijgt meer ademruimte en energie om zich te richten op het gezamenlijke doel.
De kracht van systeemgericht leiderschap
Systeemgericht kijken naar een team vraagt een andere mindset dan de traditionele, individuele benadering van teamleden. Een team kent een dynamiek van gedragingen, relaties en wederzijdse verwachtingen. Door op deze manier naar het team te kijken, als een levend systeem in plaats van een groep individuen, zet je de eerste stap naar een gezond werkklimaat waar frustraties bespreekbaar zijn, samenwerking versterkt wordt, en doelen sneller worden bereikt.
Ben jij leidinggevende op een school en wil je meer leren over hoe je deze technieken kunt toepassen en hoe je met systeemgericht leiderschap je team naar een hoger niveau tilt? Op 17 januari geef ik samen met Tim de Haan een inspirerende trainingsdag, waarin we dieper ingaan op teamtransformatie en effectieve samenwerking. Meld je aan en krijg op 17 januari concrete handvatten mee om met jouw team aan de slag te gaan, of neem eerst even contact met me op via mieke@miekevanderkroon.nl of LinkedIn.
Een transformatie van jouw team
Wil jij als leidinggevende op zoek naar de juiste balans voor jouw team? Via een vrijblijvende call bespreken we bij welke ondersteuning jij en jouw teamleden gebaat zijn. Binnen een traject van zes tot negen maanden kan je een behoorlijke transformatie met je team bereiken. Mijn werk is gedaan als jullie het vanaf dan zelf aankunnen.
Voor wie een korter traject zoekt, richt ik me op de eerste communicatiepatronen en helderheid over verantwoordelijkheden. Dit omvat tevens een stukje groepsdynamiek met basisregels. In het lange traject gaan we ook nog dieper in op onderlinge frustraties, het integreren van (menings)verschillen en het leren omgaan met conflicten.
Ik ben Mieke van der Kroon en ik help leiders om het plezier terug te vinden in het leidinggeven, door teams vanuit de juiste flow te laten (samen)werken. Neem gerust een kijkje op mijn website om te zien wat ik voor jou en jouw team kan betekenen.
Ik ben erg benieuwd wat je van deze podcastaflevering over valkuilen van leiderschap vond. Zin om nog even over dit onderwerp te sparren? Laat vooral iets van je horen via mieke@miekevanderkroon.nl of LinkedIn.