In deze blogserie van vijf artikelen neem ik je mee in systeemgericht werken. Wat houdt het in? Wat is jouw rol als leider? En hoe kan je dankzij systeemgericht leiderschap meer resultaat, werkplezier en rendement uit de samenwerking binnen jouw team halen?
- Wat is systeemgericht werken aan teams?
- De invloed van de bovenstroom
- Waarom de onderstroom logisch is
- Neem het niet persoonlijk
- Maak het niet persoonlijk
In dit artikel leg ik je uit waarom het niet persoonlijk nemen (en maken) van dingen die binnen een team spelen, een individuele vaardigheid is. Een vaardigheid met grote invloed op het effect op de samenwerking vanuit de wetenschappelijke stroming over systeemdenken.
Om te begrijpen waarom ik in mijn aanpak richt op ‘het niet-persoonlijk nemen’, is het handig als je de artikelen over de bovenstroom en de onderstroom ook hebt gelezen.
De relatie tussen teamleden
Binnen teams ontstaan – onbewust – relaties tussen de verschillende collega’s. Om effectief een richting op te gaan, zijn heldere doelen, afspraken, taken en rollen nodig. Op die manier wordt duidelijk wat er van ieder wordt verwacht en wat nodig is om de doelen te halen. Dit noem ik een functionele rol.
In de relatie tussen teamleden wordt via interactie informatie uitgewisseld die nodig is om resultaten te halen. Wanneer er bij de interactie (informatieoverdracht) tussen de leden enige onduidelijkheid is, is er een grote kans dat oude overlevingsmechanismes worden getriggerd. Voor je het doorhebt, ben je weer meer bezig bent met het innemen van je positie in het team, dan met je bijdrage aan het resultaat. Dit fenomeen noem ik “IK in de groep”.
Twee IK-rollen
Alle leden hebben als het ware twee identiteiten. De eerste is “IK in de groep”: je bent bezig met jouw positie, invloed en relatie. De tweede is “IK in de functionele rol”: je bent bezig met jouw bijdrage aan het gestelde doel.
Het kan voorkomen dat je ergens persoonlijk niet achter staat, maar inziet dat het functioneel bijdraagt aan het gezamenlijke doel, waardoor je jouw persoonlijke belang naast je neer legt. Het gaat er immers om dat jij in je functionele rol een bijdrage levert aan het afgesproken doel van het geheel.
De strijd tussen de twee ikken
Een klein voorbeeld van mijzelf; Ik ben onderdeel van een leergroep waarin we commitment hebben uitgesproken om met elkaar zo veel mogelijk teamdynamiek te exploreren. Alles wat dat doel dient, pakken we dus op.
Iemand uit de leergroep kwam met het voorstel om een bepaalde werkvorm uit te voeren, waarin we gingen terugblikken op het jaar. Het was immers december; een geschikt moment om te evalueren op je doelen.
In een andere context was dit voor mij die week al vaker voorbij gekomen. Alles in mij riep: “Hè nee, moet ik dit nu alweer doen? Totaal niet nuttig! Ik doe liever wat we op de agenda hebben staan”. Ik had dus even te dealen met het feit dat iets anders zou gaan lopen dan dat ik zou willen. Gezien het bestaansrecht en het doel van deze leergroep, zou ik moeten bijdragen in mijn functionele rol: toestemmen. Mijn “IK in de groep” was in conflict met mijn “IK in de functionele rol”. Zo klein kan zo’n strijd al zijn. De heftige emotie van de gedachte “he nee” maakte mij bewust dat ik niet meer in mijn functionele rol zat.
Bewustwording eigen neigingen
En het begint bij het erkennen en herkennen van je eigen neigingen. Hoe vaak stap jij in de “IK in de groep”? Ga maar eens bij jezelf na, hoe vaak denk of doe jij:
- “Ja maar, …”
- Je gaat zwijgen
- Of snel reageren
- Het saai vinden
- “Jemig, die praat lang”
- “Heb je haar weer”
- Grapje maken
- “Pfft, wat gaat dit langzaam!”
- Klagen
- Weerstand voelen
- Eigen mening nog een keer inbrengen
Het loskomen van je eigen (onbewuste) neigingen en oordelen is een spannend proces. Het kan zelfs onveilig voelen. Je bent dan immers kwetsbaar; het gaat over delen van jou waarvan je je niet realiseert dat het zich op die manier uit. Daar zit ruimte voor groei om je werkenergie te vergroten.
Deze onbewuste neigingen verklaren óók waarom er in elke groep, familie, sportvereniging, stammen en teams universele rollen zichtbaar zijn. Dit wordt gecreëerd door de groep zelf en verloopt volledig onbewust.
Herken het onderscheid
Een functionele rol kan alleen worden opgepakt als iedereen van het team zich ervan bewust is dat het gedrag van die persoon hoort bij de functionele rol. Alleen op die manier kan je de ander waarnemen en oprecht horen.
Als je collega’s jouw “IK in de functionele rol” gaan verwarren met “IK in de groep”, kan er een hoop gedoe uit voortkomen. Het is van belang dat de zaken rond de sociale posities in de groep ‘uitgezet’ worden en te denken aan het ‘bijdragen aan de groep’ – hoe lastig dat ook is.
Deze vaardigheid kost tijd om te leren! Vandaar dat het “groepsleren” ook lang kan duren.
Het laatste artikel uit deze serie gaat dan ook over de zwarte schapen, patiënten, verzorgers, grapjesmakers, dwarsliggers, azijnpissers en tijdsbewakers. Typische rollen die in elk team voorkomen. Lees dus ook: #5 Maak het niet persoonlijk.
Hier nog even over sparren? Stel je vraag gerust via LinkedIn of Instagram, of stuur mij een mail: mieke@miekevanderkroon.nl.
Mijn visie en aanpak komt voort uit de theorieën van Y. Agazarian- “Human Living Systems” en in J. de Jong- “Competente mensen, competente teams”. Mijn eerder opgedane kennis in Transactionele Analyse, NLP, organisatiepsychologie en Deep Democracy zijn daar allemaal aan gelinkt. De meeste succesvolle en duurzame teamtransformaties heb ik toegepast vanuit het systeemgericht werken aan teamontwikkeling.
Ik ben Mieke van der Kroon en ik help leiders om het plezier terug te vinden in het leidinggeven, door teams vanuit de juiste flow te laten samenwerken. Neem gerust een kijkje op mijn website om te zien wat ik voor jou en jouw team kan betekenen.